LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN

Sau ngày đất nước hoàn toàn thống nhất (30/4/1975), Ủy ban Quân quản Thành phố Hồ Chí Minh tiếp quản Nha Khí tượng Sài Gòn và thành lập Đài Khí tượng Thủy văn Thành phố Hồ Chí Minh (nay là Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Nam Bộ). Trong cơ cấu tổ chức của Đài có Phòng Nghiên cứu Khoa học, thực hiện nghiên cứu các lĩnh vực khí tượng, thủy văn và hải văn, đặt nền móng cho hoạt động nghiên cứu khoa học khí tượng thủy văn tại khu vực phía Nam.

Ngày 29/6/1983, theo Quyết định số 204/QĐ/TC, Phòng Nghiên cứu được tách khỏi Đài để thành lập Phân viện Khí tượng Thủy văn tại Thành phố Hồ Chí Minh, trực thuộc Viện Khí tượng Thủy văn (Hà Nội), Tổng cục Khí tượng Thủy văn. Đây là dấu mốc quan trọng, đánh dấu sự ra đời của đơn vị nghiên cứu khoa học chuyên ngành khí tượng thủy văn đầu tiên tại khu vực phía Nam.

Trong những năm đầu thành lập, Phân viện có 24 cán bộ, viên chức với ba đơn vị gồm Phòng Nghiên cứu, Phòng Hành chính Tổng hợp và Đội Khảo sát Khí tượng Thủy văn. Dù cơ sở vật chất còn nhiều khó khăn, trang thiết bị nghiên cứu và in ấn còn đơn sơ, tập thể cán bộ đã nỗ lực triển khai các hoạt động nghiên cứu, khảo sát, điều tra và biên soạn nhiều báo cáo khoa học, góp phần phục vụ công tác dự báo và phát triển ngành khí tượng thủy văn.

Để đáp ứng yêu cầu nghiên cứu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội các tỉnh phía Nam, ngày 05/12/1994, theo Quyết định số 2465/QĐ/KTTV, Trung tâm Khí tượng Thủy văn phía Nam được thành lập trên cơ sở Phân viện Khí tượng Thủy văn tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đến năm 1995, Trung tâm tiếp nhận thêm Trạm Thực nghiệm Khí tượng Thủy văn Nông nghiệp Đồng bằng sông Cửu Long tại Thành phố Cần Thơ, mở rộng năng lực nghiên cứu và thực nghiệm.

Thực hiện Nghị định số 91/2002/NĐ-CP của Chính phủ, ngày 02/7/2003, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành Quyết định số 824/2003/QĐ-BTNMT, chuyển Trung tâm Khí tượng Thủy văn phía Nam thành Phân viện Khí tượng Thủy văn phía Nam, trực thuộc Viện Khí tượng Thủy văn.

Ngày 14/7/2004, theo Quyết định số 17/2004/QĐ-BTNMT, đơn vị được đổi tên thành Phân viện Khí tượng Thủy văn và Môi trường phía Nam, mở rộng chức năng nghiên cứu về môi trường bên cạnh các lĩnh vực khí tượng, thủy văn, tài nguyên nước và hải văn nhằm đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Giai đoạn 2002–2003 đánh dấu bước phát triển quan trọng về cơ sở vật chất khi trụ sở làm việc hiện nay được đầu tư xây dựng mới, tạo điều kiện thuận lợi cho nghiên cứu khoa học, đào tạo, hợp tác quốc tế và chuyển giao công nghệ.

Năm 2014, thực hiện việc kiện toàn tổ chức của Viện Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu, đơn vị được đổi tên thành Phân viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu (SIHYMECC). Trong giai đoạn này, Phân viện phát triển mạnh các nghiên cứu về biến đổi khí hậu, kiểm kê khí nhà kính, kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng, dự báo khí tượng thủy văn, quản lý tài nguyên nước, môi trường, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, viễn thám, GIS và các mô hình số trong dự báo và quản lý tài nguyên môi trường.

Năm 2026 là dấu mốc phát triển mới của đơn vị. Thực hiện Quyết định số 03/QĐ-VKTTVMTB ngày 12/01/2026 về sắp xếp các đơn vị trực thuộc và Quyết định số 66/QĐ-VKTTVMTB ngày 30/01/2026 của Viện trưởng Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển, đơn vị chính thức mang tên Phân viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển (Sub-Institute of Meteorology, Hydrology, Environment and Marine Sciences – SIMHEMS).

Hiện nay, SIMHEMS là đơn vị sự nghiệp khoa học và công nghệ công lập trực thuộc Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển, Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Phân viện có chức năng nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng, phát triển công nghệ, tư vấn và chuyển giao khoa học công nghệ trong các lĩnh vực khí tượng, thủy văn, biến đổi khí hậu, môi trường, biển và hải đảo.

Với đội ngũ cán bộ khoa học có trình độ cao cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại, SIMHEMS đã và đang chủ trì, tham gia hàng trăm đề tài, dự án khoa học các cấp, các chương trình hợp tác quốc tế và hoạt động tư vấn chuyên ngành. Những kết quả nghiên cứu của Phân viện đã góp phần quan trọng trong xây dựng chính sách, quy hoạch, phát triển kinh tế - xã hội, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam.

Trải qua hơn 40 năm hình thành và phát triển, Phân viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những trung tâm nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ hàng đầu khu vực phía Nam trong các lĩnh vực khí tượng, thủy văn, môi trường, biến đổi khí hậu, biển và hải đảo, đóng góp tích cực vào sự phát triển của ngành và đất nước.